Zelf een ouderschapsplan opstellen: verstandig of niet?
Wanneer ouders uit elkaar gaan, denken velen: “We zijn nog op goede voet, dus dat ouderschapsplan maken we zelf wel.”
Ze willen scheiden zonder mediator of advocaat. Dat klinkt logisch en in veel gevallen lukt het ook om samen goede afspraken te maken. Toch zien wij in de praktijk dat juist in deze fase belangrijke zaken over het hoofd worden gezien. Zeker wanneer jullie geen samenlevingscontract hebben, niet getrouwd zijn of geen geregistreerd partnerschap hebben, is er geen automatisch moment waarop een deskundige meekijkt. Daardoor bestaat het risico dat afspraken niet volledig zijn of niet aansluiten bij de wettelijke regels.
In deze blog lees je waar je op moet letten als je zelf een ouderschapsplan opstelt én wanneer het verstandig is om toch een mediator of andere deskundige in te schakelen.
Wat is een ouderschapsplan?
Een ouderschapsplan is een document waarin jullie afspraken vastleggen over de verzorging en opvoeding van jullie kinderen na de scheiding. Het doel is duidelijkheid voor jullie én voor de kinderen. In een ouderschapsplan staan in ieder geval afspraken over:
- De hoofdverblijfplaats van de kinderen;
- De zorg- en omgangsregeling;
- De kosten van de kinderen (kinderalimentatie);
- Hoe jullie elkaar informeren over belangrijke zaken.
Daarnaast kunnen ouders ook andere afspraken opnemen, bijvoorbeeld over nieuwe partners en contact met familie.
Waarom is een ouderschapsplan zo belangrijk?
Het maken van een ouderschapsplan dwingt jullie om bewust na te denken over hoe jullie het ouderschap samen voortzetten. Dat is niet altijd makkelijk, maar wel essentieel. Een goed ouderschapsplan:
- Zorgt voor rust en duidelijkheid;
- Voorkomt misverstanden en discussies;
- Helpt jullie om samen verantwoordelijk te blijven als ouders;
- Biedt stabiliteit voor jullie kinderen.
Voor kinderen is die duidelijkheid cruciaal. Juist in een periode waarin er al veel verandert, geeft een goed plan houvast.
Waar moet je op letten bij het opstellen?
Veel ouders richten zich vooral op de praktische zaken, maar het is minstens zo belangrijk om vooruit te denken: wat werkt op de lange termijn? Let in ieder geval op de volgende onderwerpen:
Zorgregeling
Hoe verdelen jullie de tijd met de kinderen? Kies je bijvoorbeeld voor een week-op-week-af regeling of vaste dagen per week?
Vakanties en feestdagen
Wie heeft de kinderen tijdens schoolvakanties, verjaardagen en feestdagen? Leg dit concreet vast om onduidelijkheid te voorkomen.
Communicatie
Hoe houden jullie elkaar op de hoogte van belangrijke zaken, zoals school en gezondheid? Denk ook na over hoe je communiceert (bijvoorbeeld via een app of op vaste momenten).
Besluitvorming
Hoe nemen jullie belangrijke beslissingen over de kinderen? Bijvoorbeeld over schoolkeuze, medische behandelingen of verhuizing.
Financiële afspraken
Welke kosten delen jullie en hoe wordt dit geregeld? Hoe duidelijker jullie dit vastleggen, hoe kleiner de kans op discussies later.
Denk daarbij ook aan de kinderalimentatie. Veel ouders maken hier zelf afspraken over, maar realiseren zich niet dat er alimentatienormen zijn. Bij een deskundige kan je een alimentatieberekening laten maken die aansluit op deze normen. Dit voorkomt dat:
- afspraken niet eerlijk of realistisch zijn;
- één van beide ouders later moet bijbetalen;
- de rechter het plan afkeurt (bij huwelijk/geregistreerd partnerschap).
Ook als jullie niet verplicht zijn om naar de rechtbank te gaan, is het verstandig om de alimentatie door een deskundige te laten berekenen. Ongeacht de relatievorm van de ouders, hebben kinderen namelijk recht op financiële ondersteuning op basis van de alimentatienormen.
Kortom: een groot deel van het ouderschapsplan kunnen jullie zelf opstellen. Voor de alimentatieberekening is wel het advies om een deskundige in te schakelen. Vraag dan meteen even of diegene een korte blik werpt op het ouderschapsplan. Zo kunnen jullie met nog meer zekerheid een goede basis voor jullie kinderen neerzetten.